useful-content-banner

معادن سنگ ایران


Quarry یا معدن سنگ به جایی گفته می شود که سنگ قواره، سنگ، سنگدانه، سنگ لاشه، ماسه، شن یا سنگ لوح از زمین استخراج می ‌شود. تفاوت بین معدن سنگ و معادن روباز در این است که معادن روباز مواد و مصالح ساختمانی و سنگ قواره تولید می‌ کنند ولی در کل معدن سنگ و معادن روباز همانند هم هستند که انواع کانی ها از آن ها استخراج می شود. معدن سنگ به معادن سنگ زیرزمینی هم گفته می شود.

کشور ایران از لحاظ سنگ‌های معدنی، منطقۀ غنی و ثروتمندی به شمار می‌آید. سنگ‌های ایران چه از نظر تزئینی مانند فیروزه و چه از نظر ساختمانی مانند مرمر، دارای کیفیت عالی و در حد استانداردهای جهانی است.

ذخائر معادن ایران در بخش سنگ‌های ساختمانی شامل تراورتن، مرمر، مرمریت و گرانیت بسیار قابل توجه است. تا پایان سال ۱۳۸۳ ذخائر شناخته شدۀ این سنگ‌ها حدود ۱۷۵۰ میلیون تن تخمین زده شده است.

البته پراکندگی این معادن سنگ بین استان‌های کشور اختلاف مشهودی دارد. طبق آمار همان سال استان‌های اصفهان، خراسان، فارس، کردستان و آذربایجان شرقی در مجموع حدود ۶۹% این معادن را به خود اختصاص داده‎‌اند.

ميزان ذخائر ايران در بخش سنگهاي تزئيني شامل سنگهاي تراورتن، مرمر، مرمريت، سنگ چيني و گرانيت بسيار قابل توجه
مي باشد و ذخائر شناخته شده اين نوع از سنگها بر اساس اطلاعات تا پايان سال 1383، حدود 1750 ميليون تن برآورد شده است. به تفكيك، ميزان ذخائر اين نوع سنگها عبارت است از : تراورتن 180 ميليون تن، مرمر 10 ميليون تن، مرمريت 945 ميليون تن، سنگ چيني 259 ميليون تن و سنگ گرانيت 355 ميليون تن .
سهم ذخائر قطعي اين سنگها در كشور به ترتيب 10 ، 1 ، 54، 15 و 20 درصد محاسبه مي شود كه در اين صورت سنگهاي مرمريت، گرانيت و سنگ چيني به ترتيب از بيشترين سهم برخوردار بوده و در مجموع 89 درصد از كل سنگهاي تزئيني را تشكيل مي دهند. لازم بذكر است كه بر اساس آخرين اطلاعات برآورد شده ، سنگهاي تزئيني در مجموع 3/6 درصد از كل ميزان ذخائر مواد معدني كشور را تشكيل مي دهد كه در اين ميان سهم سنگهاي مرمريت، گرانيت، چيني، تراورتن و مرمر به ترتيب 4/3، 3/1، 9/0، 6/0 و 04/0 درصد مي باشد.
لازم بذكر است كه از نظر پراكندگي جغرافيايي ذخائر سنگهاي تزئيني و نما، اختلاف قابل توجهي بين استانهاي مختلف كشور وجود دارد به طوريكه 5 استان اصفهان، خراسان، فارس، كردستان و آذربايجان شرقي در مجموع 69 درصد از ذخائر شناخته شده سال 83 در بخش سنگهاي تزئيني و نما را تشكيل مي دهند و هر كدام از اين استانها به ترتيب سهم 4/31، 7/15، 1/8، 1/7 و 8/6 درصدي از كل ذخائر سنگهاي تزئيني را شامل مي شوند. 


- معادن سنگ مرمريت
با توجه به اطلاعات موجود، تا پایان سال 1383، 375 معدن سنگ مرمريت وجود دارد كه 79 درصد فعال (296 معدن) ، 15 درصد متوقف يا فصلي (57 معدن) ، و مابقي آنها (22معدن) در حال تجهيز مي باشد. درمجموع 75 درصد اين معادن به شكل خصوصي، 24 درصد تعاوني و يك درصد دولتي اداره مي شوند و حدود 5144 نفر در اين معادن مشغول به كار مي باشند .
از نظر پراكندگي جغرافيايي استانهاي اصفهان، خراسان، كرمانشاه و فارس داراي بيشترين ذخائر معدني مرمريت مي باشند. بر اساس اطلاعات سال 1383 اين چهار استان به ترتيب 43، 15 ، 10 و 9 درصد و در مجموع 77 درصد از ذخائر شناخته شده اين ماده معدني را در اختيار دارند.


- معادن سنگ گرانيت
همانطور كه گفته شد اين نوع معادن پس از معادن مرمريت، با در اختيار داشتن حدود 20 درصد از كل ذخائر برآوردي سنگهاي تزئيني در رده دوم قرار دارند. در مجموع 314 معدن گرانيت در كشور وجود دارد كه 79 درصد آنها فعال          (249 معدن)، 16 درصد متوقف يا فصلي (50 معدن) و 5 درصد (15 معدن) در حال تجهيز مي باشند. در مجموع حدود 89 درصد معدن گرانيتي به شكل خصوصي و 11 درصد به صورت تعاوني اداره مي شوند.
در بين استانهاي كشور، استانهاي مازندران، خراسان، زنجان، قزوين و اصفهان به ترتيب با در اختيار داشتن 33، 30، 7، 7 و 6 درصد بيشترين ذخائر شناخته شده گرانيت را دارا مي باشند.
-  معادن سنگ چيني
حدود 15 درصد از كل ذخائر سنگهاي تزئيني كشور را تشكيل داده و در مجموع 165 معدن سنگ چيني در كشور وجود دارد كه 87 درصد (143 معدن) فعال، 12 درصد (20 معدن) متوقف يا فصلي و يك درصد در حال تجهيز مي باشد. سهم بخش خصوصي، تعاوني و دولتي در اداره اين معادن به ترتيب 67، 30 و 3 درصد مي باشد و در مجموع 4798 نفر در اين معادن مشغول به كار مي باشند.از نظر پراكندگي جغرافيايي، اغلب معادن سنگ چيني در استانهاي اصفهان، كردستان، فارس و كرمان قرار دارند. به طوريكه بر اساس آخرين آمار به ترتيب 32، 31، 10 و 6 درصد و در مجموع 79 درصد از معادن سنگ چيني در استانهاي مذكور واقع شده اند.
-  معادن سنگ تراورتن
در حال حاضر 147 معدن سنگ از نوع تراورتن در كشور وجود دارد كه از اين ميزان 76 درصد فعال (112 معدن)، 16 درصد متوقف يا فصلي (23 معدن) و 8 درصد (12معدن) در حال تجهيز مي باشند. از ديدگاه نوع مالكيت،سهم بخش خصوصي، تعاوني و دولتي به ترتيب 69، 26 و 5 درصد مي باشد و در مجموع داراي 1748 نيروي كار مي باشند.
عمده ترين استانهاي كشور از نظر ذخائر شناخته شده تراورتن، استانهاي اصفهان ، آذربايجان شرقي و مركزي مي باشند كه به ترتيب 44، 39 و 10 درصد و در مجموع 93 درصد از معادن، اين ماده معدني را در اختيار دارند.
- معادن سنگ مرمر
اين معادن در بين معادن سنگهاي تزئيني داراي كمترين ذخائر مي باشد و در مجموع 58 معدن سنگ مرمر در كشور وجود دارد كه از اين تعداد 90 درصد فعال ( 52 معدن)، 9 درصد متوقف ( 5 معدن) و كمتر از يك درصد (يك معدن)در حال تجهيز مي باشد. از ديدگاه مالكيتي سهم بخش خصوصي، تعاوني و دولتي به ترتيب 74، 23 و 3 درصد مي باشد و در مجموع داراي 768 پرسنل   مي باشند.
معادن سنگ مرمر كشور عمدتاً در استانهاي خراسان و آذربايجان شرقي متمركز شده است. بر اساس آخرين آمار و اطلاعات در سال 1383 حدود 89 و 5 درصد و در مجموع 93 درصد معادن سنگ مرمر كشور در اين دو استان قرار گرفته است.